Thursday, September 29, 2005

“คุณอำนวย” ช่วย KS

การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Knowledge Sharing) หรือ KS จะราบรื่น ลุล่วงได้หรือไม่นั้น บุคคลสำคัญที่มีผลต่อกระบวนการนี้ค่อนข้างมาก ก็คือ ผู้ที่ทำหน้าที่เอื้ออำนวยให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งทาง สคส. มักจะเรียกว่า “คุณอำนวย” หรือที่ในภาษา KM ใช้คำว่า Knowledge Facilitator

สำหรับผู้ที่ยังไม่คุ้นเคยกับบทบาทของ “คุณอำนวย” ผมได้สรุปไว้เป็น Guideline สั้นๆ ดังนี้

คุณอำนวย

คุณอำนวยที่ดีจะต้องไม่ทำตัว “สูงส่ง” เกินไป ถึงแม้ว่าตนเองจะรู้ในเรื่องที่กำลังพูดกันอยู่นั้นค่อนข้างจะดี แต่หน้าที่ของคุณอำนวย ก็คือ “อำนวย” ให้ “กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นั้น “ลื่นไหล” ไปได้ ไม่ใช่ตนเองกลายเป็นพูดมาไป ..... คุณอำนวยต้องรู้จักฝึกทำตัวให้ “เล็กๆ” แต่ก็ต้องไม่ “เล็กจนลีบ” หรือ “ต่ำต้อย” เกินไปจนไม่สามรถควบคุมกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้ จะต้องระวังไม่ให้ถูกสมาชิกในกลุ่ม “ข่มทับ” หรือ “ยึดอำนาจ” จัดการกระบวนการเสียเอง ..... จะเห็นได้ว่า สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องที่สามรถเรียนรู้ได้จากการฟังบรรยาย พูดง่ายๆก็คือ มันไม่ใช่เป็นแค่เพียง “ศาสตร์” แต่ว่ามันเป็น “ศิลป์” เป็นเรื่องที่ต้องใช้การฝึกปฏิบัติมากๆ มี “ชั่วโมงบิน” มากๆ จึงจะเก่งครับ

ผมจะขอยกตัวอย่างสักหนึ่งตัวอย่างไว้เพื่อแสดงให้เห็นว่าการเป็นคุณอำนวยนั้น มันมีส่วนที่เป็นศิลป์อย่างไร .....ในกลุ่มการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั่วไปนั้น ถึงบแม้จะมีการมอบหมายให้มีผู้ที่ทำหน้าที่เป็น “คุณอำนวย” และ “คุณลิขิต” (จดบันทึก) แล้วก็ตาม แต่เท่าที่ผมสังเกตเห็น จะพบว่าหลายๆครั้งในบางกลุ่มก็ยังมีการแต่งตั้ง ประธานกลุ่ม หรือ เลขากลุ่มขึ้นมาด้วย ..... คำถามที่เกิดขึ้นก็คือ “จำเป็นจะต้องมีประธานกลุ่มหรือไม่?” ขอให้ท่านลองคิดดูก่อนที่จะอ่านต่อไปนะครับ .... (คิด...คิด...คิด...คิดๆๆๆๆๆ)

ผมเคยเห็นคุณอำนวยบางคน “เปิดช่อง” ให้มีการตั้งประธานกลุ่ม ผลลัพธ์ที่ได้หลังจากที่มีประธานกลุ่มก็คือ .... คุณอำนวยหมดหน้าที่.... ตกงานทันที! เพราะได้ตัวประธานที่ค่อนข้างจะ “Active” (น่าจะเข้าข่าย Hyper ด้วย) บวกกับความเก๋า ความอาวุโสของท่าน เรียกได้ว่า ตั้งแต่วินาทีนั้น กระบวนการทั้งหลายก็ไม่ได้อยู่ใต้การจัดการของคุณอำนวยอีกต่อไป ทุกอย่างตกไปอยู่ใต้เงื้อมมือของท่านประธานไปโดยปริยาย .... แต่ก็มีอีกกรณีหนึ่งที่มีการแต่งตั้งประธาน และประธานก็เป็นผู้ที่มีอาวุโสเช่นเดียวกับกรณีแรก หากแต่ว่าท่านนี้เป็นผู้ที่มีภาวะผู้นำค่อนข้างมาก ท่านไม่ได้ใช้หลักแค่ Command & Control แต่ท่านมีหลักจิตวิทยาที่ดียิ่ง ปรากฏว่ากระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นี้สามรถดำเนินไปได้อย่างดีมาก เรียกว่าคุณอำนวยสามารถใช้บารมีของประธานกลุ่ม ทำให้ทุกอย่างลื่นไหลไปได้อย่างยอดเยี่ยม

เห็นหรือยังครับว่า เรื่องทำนองนี้ .... ไม่มีคำตอบที่ตายตัว ...ไม่มี “คำตอบสุดท้าย” ว่าควรใช้ประธานกลุ่มหรือไม่? .....ท่านต้องใช้วิจารณญาณครับ ... รับรองว่าไม่มีสูตร หรือหลักการที่ตายตัว ใครที่อยากรู้เรื่องบทบาทหน้าที่ของคุณอำนวยเพิ่มเติม ลองอ่าน Blog ของท่านอาจารย์วิจารณ์ และของเจ้าหน้าที่ สคส. ดู ผมจะใส่ “link” ไว้ให้ข้างล่างนี้ ลองคลิ๊กเข้าไปดูนะครับ


http://www.gotoknow.org/archive/2005/06/07/09/31/00/e84
http://www.gotoknow.org/archive/2005/06/04/00/51/02/e57

1 Comments:

At Fri Oct 28, 09:03:00 PM, Anonymous พินิจ said...

ขอบคุณครับ เข้ามาอ่านและเก็บเกี่ยวความรู้ ความคิดไปเรียบร้อยแล้ว เห็นอาจารย์ "อิน"และสนุกกับงานที่มีคุณค่าแล้วก็อดรู้สึกเป็นสุขด้วยไม่ได้ แล้วจะเข้ามาอีกครับ

 

Post a Comment

<< Home